Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat betekent dit voor je bedrijf?

Staat er een periodiek verrekenbeding in je huwelijkse voorwaarden, maar hebben jullie nooit jaarlijks afgerekend? Dan kan bij een scheiding alsnog een verrekenvordering ontstaan. Voor een ondernemer kan dat gevolgen hebben voor opgebouwd vermogen en de waarde van aandelen. Hoe groot die gevolgen zijn, hangt af van jullie afspraken, de herkomst van het vermogen en de geldstromen tijdens het huwelijk.

Dat vraagt extra aandacht als je een familiebedrijf hebt. Je wilt weten waar jij en je partner recht op hebben, terwijl ook familieleden, medewerkers en de toekomst van de onderneming kunnen worden geraakt. In dit artikel lees je wat het beding betekent, waarom de administratie belangrijk is en hoe je de beoordeling voorbereidt.

Wat is een periodiek verrekenbeding?

Een periodiek verrekenbeding is een afspraak in huwelijkse voorwaarden om tijdens het huwelijk op vaste momenten bepaalde inkomsten te verrekenen. Vaak gaat het om een jaarlijkse verrekening van inkomen dat na de afgesproken kosten overblijft: het overgespaarde inkomen. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie legt het begrip verrekenbeding ook op die manier uit.

De precieze tekst bepaalt welk inkomen meetelt, welke kosten daarvan afgaan en hoe jullie het resterende bedrag verrekenen. Daarom is de vraag voor een ondernemer: vallen salaris, dividend en ondernemingswinst onder dezelfde afspraak, of maakt de akte onderscheid?

Een eenvoudig voorbeeld van jaarlijkse verrekening

Stel dat jullie voorwaarden bepalen dat het overgespaarde inkomen jaarlijks bij helfte wordt verrekend. De bedragen hieronder zijn wat na toepassing van de afgesproken kosten overblijft.

Dit is een vereenvoudigd rekenvoorbeeld. Bij een onderneming moet eerst worden vastgesteld wat volgens de voorwaarden als inkomen geldt. Het saldo van de zakelijke rekening is daarvoor op zichzelf geen geschikte maatstaf.

Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat gebeurt er bij scheiding?

De verrekenplicht verdwijnt niet vanzelf doordat jullie jarenlang niet hebben afgerekend. Artikel 1:141 BW regelt dat de verplichting in stand blijft. Ook vermogen dat met niet verrekende inkomsten is opgebouwd, en het rendement daarop, kan in de afrekening worden betrokken.

Het kan daardoor om meer gaan dan de destijds overgebleven euro’s. Zijn die inkomsten bijvoorbeeld gebruikt om aandelen te kopen of een aankooplening af te lossen, dan moet ook die vermogensvorming worden onderzocht. De toepassing van deze regels is onder meer toegelicht in de conclusie over verrekening en belegging van overgespaard inkomen.

Wat houdt het wettelijke bewijsvermoeden in?

Bij een niet nagekomen periodieke verrekenplicht wordt het bij het einde van het huwelijk aanwezige vermogen in beginsel vermoed te zijn gevormd uit wat verrekend had moeten worden. Wie stelt dat een bestanddeel daarbuiten valt, moet de andere herkomst onderbouwen. De wet kent hierbij een uitzondering vanuit redelijkheid en billijkheid, gekoppeld aan de aard en omvang van de verrekenplicht.

Dit verklaart waarom oude stukken zoveel verschil kunnen maken. Denk aan bewijs van vermogen dat je vóór het huwelijk had, een schenking of een erfenis. De juridische betekenis daarvan hangt samen met de voorwaarden en wat er vervolgens met dat vermogen is gebeurd. Het bewijsvermoeden en de betekenis van de akte komen ook aan bod in een uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden uit 2025.

Wat betekent dit voor je onderneming of BV?

Voor de beoordeling zijn drie vragen van belang: wat moet worden verrekend, welk vermogen is daarmee gevormd en welke waarde moet daaraan worden toegekend? Begin dus met de afspraken en de financiering. Alleen een actuele bedrijfswaardering geeft nog geen antwoord op de verrekenvraag.

Eigendom en verrekening van waarde zijn verschillende zaken

Een niet uitgevoerd verrekenbeding maakt je partner niet automatisch mede-eigenaar van jouw onderneming. Er ontstaat ook niet alsnog automatisch een gemeenschap van goederen. Wel kan een financiële aanspraak spelen. Dat onderscheid tussen verdelen van eigendom en verrekenen van waarde wordt benadrukt in een uitspraak van de Rechtbank Limburg uit 2026.

Hebben jullie al samen aandelen of een onderneming? Dan moet die bestaande eigendomspositie afzonderlijk worden meegenomen. De vraag wie eigenaar is en de vraag wie aan wie moet betalen, horen allebei op tafel.

Hoe zit het met winst die in de BV is gebleven?

Niet uitgekeerde winst kan onder voorwaarden relevant zijn. Artikel 1:141 lid 4 BW ziet op de situatie waarin een echtgenoot in overwegende mate kan bepalen dat ondernemingswinsten hem of haar ten goede komen én het verrekenbeding ondernemingswinsten omvat. De wet stelt daarnaast de grens van wat in het maatschappelijk verkeer als redelijk wordt beschouwd.

Voor de financiële beoordeling kunnen onder meer investeringsbehoeften, financieringsafspraken, schulden en beschikbare middelen van belang zijn. In rechtspraak over niet uitgekeerde ondernemingswinst komt ook de continuïteit van het bedrijf aan bod.

Waarom vraagt een familiebedrijf extra aandacht?

Bij een familiebedrijf kunnen eigendom, zeggenschap en dagelijkse samenwerking over verschillende mensen zijn verdeeld. Misschien heb je aandelen van je ouders gekregen, heb je andere aandelen gekocht of werk je samen met je partner en een broer of zus. Breng die onderdelen afzonderlijk in kaart.

Voor het gesprek over de verrekening zijn bijvoorbeeld deze vragen nuttig:

• Hoe en wanneer heb je jouw belang verkregen: door koop, schenking of erfenis?
• Hoe is een aankoop betaald en zijn leningen tijdens het huwelijk afgelost?
• Welke voorwaarden horen bij een schenking of overdracht binnen de familie?
• Wie kan beslissen over dividend en welke afspraken gelden tussen aandeelhouders?
• Welke gevolgen zouden een betaling of verandering in samenwerking hebben voor het bedrijf?

Het label ‘familiebedrijf’ geeft op zichzelf geen antwoord op de verrekenvraag. Zorg dat de herkomst van jouw belang en de latere geldstromen aantoonbaar zijn. Zo wordt duidelijk welke vragen juridisch moeten worden beoordeeld en welke praktische belangen bij een oplossing aandacht verdienen.

Huwelijkse voorwaarden niet bijgehouden? Begin met deze vier stappen

1. Verzamel de volledige afspraken

Zoek de oorspronkelijke huwelijkse voorwaarden, latere wijzigingen en eventuele eerdere verrekenafspraken op. Noteer wat jullie wel hebben uitgevoerd en welke documenten daarbij horen. Een gezamenlijke bankrekening of een jaarlijkse belastingaangifte laat op zichzelf nog niet zien of volgens de akte is verrekend.

2. Maak een tijdlijn van huwelijk en onderneming

Noteer de huwelijksdatum, start of overname van het bedrijf, aandelenoverdrachten, wijzigingen van rechtsvorm en grote investeringen. Voeg schenkingen en erfenissen toe. Daarmee help je de adviseurs om de relevante perioden en geldstromen gericht te onderzoeken.

3. Breng financiële stukken bij elkaar

Verzamel, voor zover beschikbaar:

Ontbreken stukken? Maak daarvan een overzicht. Bespreek met je advocaat en accountant welke informatie nodig is en wat nog kan worden opgevraagd. Een accountant kan de cijfers inzichtelijk maken; voor de uitleg van de huwelijkse voorwaarden is een juridische beoordeling nodig.

4. Laat aanspraak en uitvoerbaarheid samen beoordelen

Laat eerst onderzoeken wat onder de verrekening valt en welke waardering daarvoor nodig is. Bespreek vervolgens hoe een eventuele betaling uitvoerbaar kan worden geregeld, met aandacht voor beide partners en het bedrijf. Lees ook de uitleg over waardebepaling van een onderneming bij echtscheiding.

Laat een voorgestelde afrekening of afspraak om niets meer van elkaar te vorderen beoordelen voordat je tekent. Vraag ook naar mogelijke termijnen: het ontbreken van jaarlijkse verrekening betekent niet dat je onbeperkt kunt wachten met handelen.

Veelgestelde vragen over het periodiek verrekenbeding

Dit artikel geeft algemene informatie. De gevolgen in jouw situatie hangen af van de afspraken en omstandigheden.