Koude uitsluiting betekent bij een scheiding dat ieder in beginsel zijn eigen vermogen houdt, zonder een afgesproken verrekening van inkomen of vermogen. Heb je een eigen onderneming of aandelen in een familiebedrijf, dan is dat een belangrijk uitgangspunt. Toch vertelt het nog niet of er tussen jou en je partner financiële aanspraken bestaan.
Heeft je partner bijvoorbeeld geld ingebracht voor de aankoop van jouw aandelen? Hebben jullie samen een woning of werken jullie allebei in het familiebedrijf? Dan moeten die onderdelen afzonderlijk worden beoordeeld. Hieronder lees je hoe je de huwelijkse voorwaarden, eigendomsverhoudingen en geldstromen uit elkaar houdt.
Wat is koude uitsluiting in huwelijkse voorwaarden?
Bij zuivere koude uitsluiting sluiten echtgenoten iedere huwelijksgemeenschap uit en spreken zij geen periodieke of finale verrekening van inkomen of vermogen af. Er ontstaat dus geen gezamenlijke vermogenspot alleen doordat jullie trouwen. Het Juridisch Loket legt koude uitsluiting en andere vormen van huwelijkse voorwaarden nader uit.
Dat betekent niet dat jullie niets samen kunnen bezitten. Je kunt bijvoorbeeld ieder voor een aandeel eigenaar zijn van dezelfde woning. Ook kunnen jullie afspraken maken over bijdragen aan de huishouding of over de vergoeding van geld dat de een voor de ander betaalt.
Lees daarom de volledige akte en eventuele wijzigingen. Alleen de woorden ‘uitsluiting van iedere gemeenschap van goederen’ geven nog geen compleet beeld van alle afspraken.
Wat is het verschil met een verrekenbeding?
Bij een periodiek verrekenbeding spreek je af om tijdens het huwelijk bepaalde inkomsten te verrekenen, vaak jaarlijks. Een finaal verrekenbeding regelt een afrekening bij het einde van het huwelijk volgens de voorwaarden van dat beding. Zo’n afspraak is iets anders dan zuivere koude uitsluiting.
Staat er wél een verrekenbeding in jullie akte? Laat dan onderzoeken voor welke situatie het geldt, bijvoorbeeld scheiding of overlijden. Ook de uitvoering tijdens het huwelijk kan van belang zijn. Meer over de achtergrond van deze afspraken lees je op de pagina over huwelijkse voorwaarden voor ondernemers.
Wat betekent koude uitsluiting voor je onderneming bij scheiding?
Is jouw onderneming of aandelenbelang je eigen vermogen en geldt zuivere koude uitsluiting, dan krijgt je partner niet alleen vanwege het huwelijk recht op de helft van die ondernemingswaarde. Voor een goede beoordeling moet wel duidelijk zijn wat van wie is en hoe het is gefinancierd.
Eenmanszaak, BV of samen eigenaar: breng de structuur in kaart
Bij een BV moet je onderscheid maken tussen jouw aandelen en het vermogen van de vennootschap. Een BV heeft rechtspersoonlijkheid en de aandelen zijn in handen van de aandeelhouders, zoals ook de KVK uitlegt over de besloten vennootschap. Een betaling aan de BV is daardoor niet zonder meer hetzelfde als een betaling aan jou persoonlijk.
Werk je in een eenmanszaak of zijn jullie samen betrokken bij een onderneming? Verzamel dan ook de stukken die jouw ondernemingsvermogen of jullie afzonderlijke belangen laten zien. Noteer wie eigenaar, aandeelhouder, vennoot, werknemer of geldverstrekker is. Die rollen kunnen naast elkaar bestaan en vragen om verschillende afspraken.
Een bedrijfswaardering beantwoordt vervolgens een andere vraag: welke waarde vertegenwoordigt het belang dat beoordeeld moet worden? Eerst moet duidelijk zijn waarvoor die waardering nodig is. Koude uitsluiting betekent dus niet dat een waardering altijd nodig is, of dat je de uitkomst automatisch moet delen.
Vergoedingsrechten bij koude uitsluiting: wat als je partner heeft geïnvesteerd?
Ook als vermogens gescheiden blijven, kan de ene echtgenoot een vordering op de andere hebben. Dat wordt een vergoedingsrecht genoemd. Zo’n vraag kan spelen als geld van je partner is gebruikt voor een goed dat tot jouw eigen vermogen behoort, of voor de aflossing van een daaraan verbonden schuld.
Artikel 1:87 BW bevat regels over dergelijke vermogensverschuivingen tussen echtgenoten. Echtgenoten kunnen daarvan bij overeenkomst afwijken. De afspraken, het moment van de betaling en de juridische grondslag zijn daarom belangrijk voor de vraag óf een vergoeding bestaat en hoe deze wordt berekend.
Een vergoedingsrecht hoeft niet gelijk te zijn aan de helft van het bedrijf. Het is ook niet vanzelfsprekend dat altijd precies het oorspronkelijk betaalde bedrag moet worden terugbetaald. In sommige afspraken is juist een vergoeding van het nominale bedrag opgenomen. De betekenis van zulke afspraken en van betalingen vóór of tijdens het huwelijk komt bijvoorbeeld aan bod in een uitspraak van het Gerechtshof Den Haag uit 2025.
Voorbeeld: € 25.000 voor de aankoop van aandelen
Stel dat je tijdens het huwelijk aandelen koopt en je partner daarvoor € 25.000 uit eigen spaargeld beschikbaar stelt. Dan is alleen het bankafschrift niet genoeg om de afwikkeling te bepalen. Was het een lening, een schenking of een investering waarvoor een vergoeding is afgesproken? Van wie werden de aandelen en welke bepalingen staan in jullie huwelijkse voorwaarden?
Is het geld rechtstreeks aan de BV geleend, dan moet ook de mogelijke vordering op de BV worden onderzocht. Het bedrag, de ontvanger en de afspraak horen bij elkaar. Dit fictieve voorbeeld laat zien waarom ‘het bedrijf staat op mijn naam’ de financiële beoordeling nog niet afrondt.
Wat moet je eerst uitzoeken?
Van wie kwam het geld?
Breng de herkomst van het bedrag en het moment van de betaling in kaart.
Wie ontving het geld?
Ging het naar jou persoonlijk of naar de BV? Dat vraagt om een afzonderlijke beoordeling.
Wat was afgesproken?
Zoek de overeenkomst, huwelijkse voorwaarden en bijbehorende correspondentie op.
Breng bij een investering de herkomst, ontvanger en afspraak in kaart. De juridische beoordeling volgt daarna.
Koude uitsluiting en een familiebedrijf: kijk verder dan de aandelen
Bij een familiebedrijf kunnen de scheiding, samenwerking en eigendomsoverdracht door elkaar lopen. Misschien heb je een belang van je ouders gekregen en later extra aandelen gekocht. Of je partner werkt in het bedrijf, terwijl andere familieleden mede-eigenaar zijn.
Maak daarom per rol duidelijk welke vragen moeten worden beantwoord:
Eigenaar
hoe heb je het belang verkregen en welke overdrachts- of aandeelhoudersafspraken gelden?
Geldverstrekker
wie heeft geld ingebracht, aan wie, en op basis van welke afspraak?
Werkende partner
welke arbeids-, belonings- of samenwerkingsafspraken bestaan er en wat gebeurt daarmee na de scheiding?
Het meewerken in het familiebedrijf bepaalt op zichzelf nog niet welke eigendoms- of vergoedingsrechten iemand heeft. Onderzoek de afspraken en feitelijke uitvoering. Bespreek daarnaast hoe dagelijkse besluiten, toegang tot informatie en samenwerking tijdens de scheiding worden geregeld.
Is ‘uitsluiting van de koude kant’ hetzelfde?
Nee. Een uitsluitingsclausule bij een schenking of erfenis is een andere afspraak dan koude uitsluiting in huwelijkse voorwaarden. Bij een familiebedrijf kunnen beide voorkomen. Leg een schenkingsakte, testament of overdrachtsakte daarom naast de huwelijkse voorwaarden; gebruik de termen niet als vervanging van de documenten.
Wat gebeurt er met een gezamenlijke woning of rekening?
Koude uitsluiting wist bestaand gezamenlijk eigendom niet uit. Hebben jullie samen een woning, dan moeten de eigendomsverhouding en financiering worden bekeken. Ook een eventuele aanspraak wegens de inbreng van eigen geld hoort bij die beoordeling. Het Gerechtshof Den Haag behandelt deze combinatie van koude uitsluiting, mede-eigendom en vergoedingsrechten in de hiervoor genoemde uitspraak uit 2025.
Onderzoek bij een gezamenlijke rekening eveneens waar het saldo vandaan komt en welke afspraken jullie hebben gemaakt. Dat beide partners geld konden opnemen, beantwoordt op zichzelf nog niet alle vragen over aan wie dat geld onderling toekomt.
Hoe zit het met koude uitsluiting, alimentatie en pensioen?
Alimentatie vraagt een afzonderlijke beoordeling. Koude uitsluiting betekent niet automatisch dat er geen onderhoudsverplichting bestaat. Of partneralimentatie aan de orde is, hangt af van de omstandigheden. De Rijksoverheid legt de onderhoudsplicht na scheiding uit.
Ook pensioen moet apart worden bekeken. Ga er niet van uit dat koude uitsluiting automatisch iedere pensioenverdeling uitsluit. De toepasselijke regeling en eventuele afwijkende afspraken zijn van belang. Zie de informatie van de Rijksoverheid over ouderdomspensioen na scheiding. Laat bij een ondernemer ook vaststellen welk soort voorziening er is; een lijfrente is niet zonder meer hetzelfde als een werkgeverspensioen.
Zo bereid je de beoordeling van jouw situatie voor
Begin met een overzicht per bezitting en belangrijke betaling. Noteer van wie het vermogen was, waar het naartoe ging, wanneer dat gebeurde en welke afspraak erbij hoorde. Vermeld ook wat nog ontbreekt of tussen jullie wordt betwist.
Verzamel daarbij, voor zover relevant:
- de volledige huwelijkse voorwaarden, wijzigingen en bijlagen;
- akten van aandelenoverdracht, schenking en erfenis;
- leningsovereenkomsten, bankafschriften en stukken over aflossingen;
- jaarrekeningen en een overzicht van de ondernemingsstructuur;
- arbeids-, vennootschaps- en aandeelhoudersafspraken;
- eigendoms- en financieringsstukken van de woning en pensioenafspraken.
Laat daarna eerst de aanspraken beoordelen en werk vervolgens aan een uitvoerbare oplossing. Een mogelijke betaling kan invloed hebben op beschikbare middelen en bedrijfsplannen. Maak daarom ook de gevolgen voor beide partners en de continuïteit van de onderneming inzichtelijk. Waar een waardering nodig is, lees je meer over de aanpak bij waardebepaling van een onderneming bij echtscheiding.
Veelgestelde vragen over koude uitsluiting bij scheiding
Kan de rechter koude uitsluiting zomaar opzijzetten?
Nee. Alleen ontevredenheid over een ongelijke uitkomst is daarvoor niet genoeg. Een beroep op bijzondere omstandigheden vraagt een concrete juridische onderbouwing; de rechter gaat daar terughoudend mee om. Dat blijkt onder meer uit een uitspraak van de Rechtbank Amsterdam uit 2025. Vergoedingsrechten of gezamenlijk eigendom beoordelen is overigens iets anders dan de huwelijkse voorwaarden opzijzetten.
Krijgt mijn partner dan niets van de waardegroei van mijn bedrijf?
Bij zuivere koude uitsluiting is er geen automatische verrekening van jouw eigen ondernemingsvermogen. Maar daarmee is een mogelijke aanspraak uit bijvoorbeeld een investering, lening of eigen aandelenbelang van je partner nog niet beoordeeld. Laat de grondslag van iedere mogelijke aanspraak afzonderlijk vaststellen.
Heeft het nog zin om oude betalingsbewijzen te zoeken?
Ja. Ze kunnen helpen om vast te stellen wie een aankoop of aflossing heeft gefinancierd. Zoek ook de bijbehorende overeenkomst of correspondentie op. Bespreek tijdig met je advocaat welke informatie nodig is en of voor een mogelijke vordering termijnen spelen.
Laat je afspraken en ondernemingssituatie samen beoordelen
Wil je weten wat koude uitsluiting betekent voor jouw scheiding en bedrijf? Oosthout Advocatuur begeleidt ondernemers en mensen met een familiebedrijf. Daarbij is aandacht voor de juridische afspraken, de zakelijke gevolgen en de persoonlijke situatie.
Geef aan dat je huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting hebt en welke onderneming of welk familiebedrijf betrokken is. Dan kan worden besproken welke vragen en stukken voor jouw situatie van belang zijn. Lees ook meer over de werkwijze van Oosthout Advocatuur.
Plan een gesprek met RobertDit artikel geeft algemene informatie. De juridische gevolgen hangen af van jouw afspraken en omstandigheden.